Χλωρίδα

 Στην προστατευόμενη περιοχή Χελμού-Βουραϊκού συγκεντρώνεται υψηλός αριθμός ελληνικών και τοπικών ενδημικών, πολλά από τα οποία ανήκουν σε μία από τις κατηγορίες επικινδυνότητας του Βιβλίου Ερυθρών δεδομένων της IUCN, επιπρόσθετα με την παρουσία ενός είδους προτεραιότητας σύμφωνα με τον κατάλογο του παραρτήματος Ι Ι της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, συμβάλει στην ανάδειξη της οικολογικής αξίας του ορεινού τοπίου, το οποίο επίσης χαρακτηρίζεται από γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά ιδιαίτερης σημασίας και οικολογικού ενδιαφέροντος.
Τα προαναφερόμενα όσον αφορά τον χλωριδικό πλούτο, τον υψηλό αριθμό ενδημικών ειδών και τη σπανιότητα αυτών των στοιχείων, συνδυάζονται με την παρουσία δασών ελάτης και μαύρης πεύκης πολύ καλής δομής και ανάπτυξης, αλλά και δασών μικρότερης έκτασης πλατύφυλλης δρυός που προσδίδουν την ιδιαίτερη οικολογική και αισθητική αξία του εξεταζόμενου ορεινού τόπου.
Η χλωρίδα του Χελμού, χαρακτηρίζεται από τη συγκέντρωση υψηλού αριθμού ενδημικών ειδών και μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 27 ενδημικά της Πελοποννήσου και 90 ενδημικά της Ελλάδας. Επιπρόσθετα, η μοναδικότητα του ορεινού συμπλέγματος οφείλεται στην παρουσία πέντε τοπικών ενδημικών, δηλαδή ειδών που φύονται αποκλειστικά στο Χελμό.
Τα ονόματα αρκετών ειδών, παραπέμπουν σε τοπωνύμια της περιοχής, είτε γιατί αποτελούν ενδημικά του Χελμού, είτε γιατί περιγράφηκαν για πρώτη φορά στην περιοχή αυτή.
Για περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Πανίδα

Η πανίδα της προστατευόμενης περιοχής του Χελμού–Βουραϊκού, περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό εντόμων, αμφίβιων, ερπετών, πουλιών και θηλαστικών. Την άνοιξη τα αλπικά λιβάδια του Χελμού, ομορφαίνουν ακόμη περισσότερο με πεταλούδες. Οι μπλε πεταλούδες (Agrodiaetus iphigenia, Turanana panagaea) ζουν μόνο στις υψηλές κορυφές του Χελμού, ενώ άλλα είδη πεταλούδων, όπως η νυχτοπεταλούδα (Calimorpha quantripunctaria), η θερσαμόνια της Θέτιδος (Thersamonia thetis) κάνουν στην περιοχή μια από τις λιγοστές εμφανίσεις τους στον ελλαδικό χώρο.

Ο ενδημισμός που παρατηρείται στο Χελμό δεν αφορά μόνο τα λεπιδόπτερα, αλλά και άλλες οικογένειες εντόμων (κολεόπτερα, ορθόπτερα) και χερσαίων ασπονδύλων (γαστερόποδα, ισόποδα). Πολλά από αυτά τα είδη αν και δεν είναι ιδιαίτερα γνωστά στο ευρύ κοινό, έχουν ιδιαίτερη επιστημονική αξία.

Για περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Απειλές για τα οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου

Απορρίμματα

Τα απορρίμματα προκαλούν προβλήματα, όχι μόνον από αισθητικής άποψης αλλά και λόγω ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων νερών καθώς και της ατμόσφαιρας.

Υγρά απόβλητα

Οι αστικές δραστηριότητες, χωρίς μονάδες επεξεργασίας και με διάσπαρτες αγροτοβιοτεχνικές δραστηριότητες σε μέρος της περιοχής (ελαιοτριβεία, τυροκομεία, κ.λ.π.), επιβαρύνουν σημαντικά όλους τους αποδέκτες (έδαφος, χείμαρροι/ποτάμια, θάλασσα). Είναι χαρακτηριστικό ότι το συντριπτικό ποσοστό των οικισμών της περιοχής, ανεξαρτήτως μεγέθους, στερείται κεντρικού αποχετευτικού δικτύου, ενώ μόνο ένας οικισμός διαθέτει μονάδα επεξεργασίας των λυμάτων. Αποτέλεσμα αυτού είναι να διαθέτουν τα αστικά λύματά τους, άμεσα ή έμμεσα στους υδάτινους αποδέκτες της περιοχής ( Βουραϊκό, Αροάνειο, Κράθι, κ.λ.π.) με αποτέλεσμα τη σταδιακή υποβάθμιση τους.

Για περισσότερες πληροφορίες εδώ

Παρουσίαση του ΚΠΕ Κλειτορίας-Ακράτας για την 
Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού

Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κλειτορίας-Ακράτας υλοποιεί  τριήμερο εκπαιδευτικό πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τίτλο "Ταξίδι στην Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού". Στο πλαίσιο του προγράμματος, μαθητές και εκπαιδευτικοί ενημερώνονται για το Εθνικό Πάρκο και το Γεωπάρκο Χελμού-Βουραϊκού, με μία παρουσίαση που γίνεται στο χώρο του ΚΠΕ.
Περισσότερες πληροφορίες για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα εδώ.

Αισθητικό δάσος Καλαβρύτων

Στα νοτιοδυτικά των Καλαβρύτων απλώνεται μια έκταση 17.500 στρ. τεράστιου δασικού πλούτου, αποτελούμενη από Abies cephalonica (Κεφαλληνιακή ελάτη), Pinus nigra (Μαύρη πεύκη), Quercus ilex (Αριά) και Quercus coccifera (πουρνάρι). Η δασική αυτή έκταση κηρύχθηκε Αισθητικό Δάσος το 1977, εξαιτίας της σημαντικότητας των τύπων οικοτόπων, της χλωρίδας και της πανίδας. Επιπλέον, έχει χαρακτηριστεί ειδική περιοχή προστασίας για τα πουλιά (Οδηγία 79/409/ΕΕ) και αποτελεί την αντιπλημμυρική ασπίδα των Καλαβρύτων. Το Αισθητικό Δάσος χαρακτηρίζεται από εναλλασσόμενη τοπογραφία, στην οποία οι παραπάνω τύποι βλάστησης προσδίδουν ένα ιδιαίτερο χαρακτήρα και αναδεικνύουν τη φυσική και την αισθητική του αξία. Στην απαίτηση προστασίας και διατήρησης του δάσους, συντελεί και η ιστορική του σημασία, καθώς εδώ βρίσκεται το μνημείο εκτελεσθέντων κατά τη Γερμανική κατοχή.

Ορεινός όγκος του Χελμού

O ορεινός όγκος του Χελμού (Αροάνια) βρίσκεται στη βόρεια Πελοπόννησο και η Ψηλή Κορφή στα 2.355 μ. είναι και η υψηλότερη. Στα ανατολικά του ορεινού αυτού συμπλέγματος, οι ψηλότερες κορυφές σχηματίζουν ένα πέταλο γύρω από τη μυθική κοιλάδα των Υδάτων της Στυγός, όπου και δημιουργείται ένας εντυπωσιακός καταρράκτης 200 μ., ενώ σε υψόμετρο 2.050 μ. βρίσκεται η μοναδική αλπική λίμνη της Πελοποννήσου, η Μαυρόλιμνη.

Στο Χελμό απαντώνται σημαντικοί οικότοποι λόγω της παρουσίας φυτικών και ζωικών ειδών με υψηλό ποσοστό ενδημισμού. Το γεγονός αυτό δικαιολογεί το χαρακτηρισμό της περιοχής του Χελμού ως «δεξαμενή βιοποικιλότητας». Χαρακτηριστικό του τοπίου του ορεινού όγκου του Χελμού, είναι η παρουσία δασών Abies cephalonica (Κεφαλληνιακή ελάτη) και Pinus nigra (Μαύρη πεύκη) σε χαμηλότερα υψόμετρα, που σχηματίζουν ιδανικά καταφύγια για τα μεγάλα θηλαστικά και τα πουλιά της περιοχής.

Το φαράγγι του Βουραϊκού (βίντεο)

Το φαράγγι του Βουραϊκού ποταμού βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Πελοποννήσου, μεταξύ του ορεινού όγκου του Χελμού και των ανατολικών προεκτάσεων του όρους Παναχαϊκού. Είναι συνολικού μήκους 22 περίπου χλμ. και με υψόμετρο που κυμαίνεται από τα 100 έως τα 1.000 μ. Η λιθολογική σύσταση των πετρωμάτων του φαραγγιού με τη συνεργική δράση του νερού, έχουν διαμορφώσει καταρράχτες, σπήλαια με σταλακτίτες-σταλαγμίτες, συνθέτοντας ένα εντυπωσιακό τοπίο για τον επισκέπτη. Τις φυσικές ομορφιές αλλά και τα ιδιαίτερα σημεία του φαραγγιού στις θέσεις Νιάματα, Πόρτες Τρικλιά, Σιφώνι και Δικαστήρια, μπορεί κανείς να θαυμάσει, είτε με πεζοπορία (μονοπάτι Ε4), είτε με τον Οδοντωτό σιδηρόδρομο.

Η χλωρίδα του Φαραγγιού του Βουραϊκού ποταμού κρίνεται ως εξέχουσα σημαντική, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την καταγραφή αρκετών ενδημικών, σπάνιων και προστατευόμενων ειδών, ενώ η πανίδα της περιοχής βρίσκει καταφύγιο στους απότομους δασωμένους ορεινούς όγκους που περιβάλλουν το φαράγγι, καθώς και στα ποτάμια ενδιαιτήματα της περιοχής.

Το Εθνικό Πάρκο - Ζώνες προστασίας

Σύμφωνα με τις κατηγορίες του ν. 1650/86 η προστατευόμενη περιοχή Χελμού-Βουραϊκού εντάσσεται στην κατηγορία των Εθνικών Πάρκων. Εθνικά πάρκα χαρακτηρίζονται εκτάσεις μεγάλης οικολογικής ή βιολογικής σημασίας. Στις περιοχές αυτές προστατεύεται το φυσικό περιβάλλον από κάθε δραστηριότητα ή επέμβαση που είναι δυνατόν να μεταβάλλει ή να αλλοιώσει τη φυσική κατάσταση, σύνθεση ή εξέλιξη του. Κατ’ εξαίρεση μπορούν να επιτρέπονται, σύμφωνα με τις ειδικότερες ρυθμίσεις του οικείου κανονισμού, η εκτέλεση εργασιών, ερευνών και η άσκηση ασχολιών και δραστηριοτήτων, κυρίως παραδοσιακών, εφόσον δεν έρχονται σε αντίθεση με τους σκοπούς προστασίας. Στις περιοχές αυτές μπορεί να δίνονται ειδικότερες ονομασίες ανάλογα με το συγκεκριμένο αντικείμενο και το σκοπό προστασίας.  

Στην Προστατευόμενη Περιοχή σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 40390/01-10-2009 (ΦΕΚ Δ' 446/02-10-2009), με την οποία χαρακτηρίζεται ως «Εθνικό Πάρκο Χελμού−Βουραϊκού» η χερσαία περιοχή του ορεινού όγκου Χελμού – φαράγγι του Βουραϊκού ποταμού ορίζονται οι παρακάτω ζώνες προστασίας :

α) Ζώνη Α1: Περιοχή προστασίας της φύσης Υψηλές Κορυφές του όρους Χελμός
β) Ζώνη Α2: Περιοχή Προστασίας της Φύσης Δάσους Ανεξαρτησίας Καλαβρύτων
γ) Ζώνη Α3: Περιοχή Προστασίας της Φύσης Φαραγγιού Βουραϊκού ποταμού
δ) Ζώνη Β1: Περιοχή Προστασίας του Σπηλαίου Καστριών
ε) Ζώνη Β2: Περιοχή Προστασίας των Πηγών Αροανίου,
ζ) Ζώνη Β3: Περιοχή Προστασίας της Λίμνης Τσιβλού
η) Ζώνη Β4: Περιοχή Προστασίας των Πηγών Λάδωνα
θ) Ζώνη Γ: Περιοχή Περιβαλλοντικού Ελέγχου περιλαμβάνει την υπόλοιπη περιοχή που καταλαμβάνει το Εθνικό Πάρκο Χελμού – Βουραϊκού, εκτός από τις Ζώνες Α1, Α2 και Α3, (Περιοχές Προστασίας της Φύσης) καθώς και τις Ζώνες Β1, Β2, Β3 και Β4, (Περιοχές Ειδικών Ρυθμίσεων) όπως αυτές  περιγράφονται παραπάνω.